Retroacta - Context

Het complex van de Gentse Universiteitsbibliotheek – Boekentoren (BKT) en het Hoger Instituut voor de Kunstgeschiedenis en Oudheidkunde (HIKO) is de grootste architecturale realisatie van alleskunstenaar Henry van de Velde. De keuze van de Universiteit Gent in de jaren 1930 was zonder meer gedurfd. Zoals zo vaak met avant-garde architectuur werden de kwaliteiten van het modernistische gebouw decennialang enkel gewaardeerd door een gespecialiseerd publiek. Toen het gebouw in 1991 na een lange strijd bergopwaarts dan toch eindelijk officieel werd erkend als monument verkeerde het al in een lamentabele staat.

Het duurde nog meer dan twee decennia én de inbreng van een aantal cruciale sleutelfiguren alvorens de UGent uiteindelijk een alomvattende restauratiebeweging opzette en financierde. De Vlaamse Gemeenschap participeerde niet alleen als toezichthouder inzake onroerend erfgoed, maar evolueerde in haar erfgoedbeleid ook richting een daadwerkelijke waardering voor erfgoedbibliotheken zoals voor musea en archieven. Naast de werking van de wetenschappelijke bibliotheek kreeg ook stilaan een publiekswerking rond collecties en vooral ook het gebouw en de architectuur steeds meer vorm. Een eerste grote uitschieter was de Monumentenstrijd van 2007. Sinds 2024 ontvangt Boekentoren Gent ook subsidiëring van de Vlaamse Overheid om het verhaal van de Boekentoren zo ruim en divers mogelijk te brengen.